gebrek aan invloed op AI baart werknemers meer zorgen dan baanverlies

AI-angst treft vooral de jongste generatie

• 31% van de werknemers geeft aan geen invloed te hebben op de implementatie van AI op het werk; 

• Vooral Gen Z heeft het gevoel weinig grip te hebben op hoe technologie hun werk en toekomst vormgeeft en ervaart onzekerheid over de eigen inzetbaarheid; 

• 33% van de werknemers geeft aan dat managers te weinig oog hebben voor skills buiten de huidige functie, waardoor talent en potentieel onvoldoende worden benut; 

• Kloof tussen generaties groeit: 32% van de jongvolwassenen vreest dat hun skills door AI snel verouderen, tegenover 13% van de 55-plussers. 

Niet baanverlies, maar verlies van controle door inzet van AI is de grootste zorg op de werkvloer. Volgens het Randstad Employer Brand Research 2026 voelen werknemers, met name de jongere generatie, dat zij weinig invloed hebben op hoe AI wordt ingezet. Daarbij ontstaat een vertrouwenskloof op de werkvloer: enerzijds doordat medewerkers ervaren dat AI zonder hun betrokkenheid wordt ingevoerd, anderzijds doordat zij onvoldoende perspectief zien op ontwikkeling, begeleiding en reskilling. Vooral de angst dat huidige skills snel aan relevantie verliezen en dat AI juist de leukste taken overneemt, voedt die onzekerheid. Zonder duidelijke richting vanuit werkgevers dreigt een generatie het vertrouwen in de eigen inzetbaarheid te verliezen. 

Uit het onderzoek onder 13.430 respondenten in Nederland blijkt dat 31% van de werknemers aangeeft geen invloed te hebben op de implementatie van AI in hun werk. Vooral Gen Z (18-24 jaar) heeft het gevoel dat zij weinig controle hebben over de manier waarop technologie hun werk en toekomst vormgeeft. 

Het onderzoek laat zien dat die vertrouwenskloof tweeledig is: enerzijds ervaren medewerkers dat AI zonder hun betrokkenheid wordt ingevoerd, terwijl anderen juist onzeker zijn over hun toekomstige relevantie door een gebrek aan begeleiding, ontwikkeling en reskilling. Die kloof raakt niet iedereen even sterk. Praktisch opgeleide werknemers voelen zich structureel minder meegenomen in veranderingen dan theoretisch opgeleiden, waardoor de voordelen van goed management en AI vooral terechtkomen bij de groep die al het sterkst in de schoenen staat. Terwijl organisaties AI snel implementeren en de vraag naar AI-skills sterk groeit, hebben veel werknemers het gevoel weinig invloed te hebben op die verandering. Daarom worden samenwerking tussen verschillende generaties en actieve betrokkenheid van medewerkers steeds belangrijker om vertrouwen in AI te versterken en meer draagvlak voor AI binnen de organisatie te creëren. 

Jongeren vrezen snelle veroudering van skills

Opvallend is dat juist de jongste groep werknemers het meest onzeker is over de houdbaarheid van hun skills. 32% van de jongvolwassenen vreest dat hun skills door AI snel nutteloos worden, tegenover slechts 13% van de 55- tot 64-jarigen. Dit wijst op een groeiende kloof in hoe verschillende generaties de impact van AI ervaren. “Het is begrijpelijk dat jonge werknemers onzeker zijn over de houdbaarheid van hun skills in een arbeidsmarkt waarin een continue transformatie wordt verwacht door de opkomst van nieuwe technologie,” Aldus Oscar van Mourik, gedragswetenschapper bij Randstad Groep Nederland. “Tegelijkertijd worden menselijke vaardigheden (of:‘soft skills’) zoals organisatiekennis, creativiteit en samenwerking steeds essentiëler, omdat technologie die moeilijk kan overnemen. Daarmee ontstaan er 

met name voor jongeren die dergelijke skills ontwikkelen kansen voor de toekomst.” 

Functietitels beperken inzetbaarheid van talent

Naast zorgen over de inzet van AI ervaren werknemers ook belemmeringen in hun professionele ontwikkeling. 33% van de respondenten geeft aan dat hun manager geen oog heeft voor skills buiten de huidige functietitel of voor skills die buiten werktijd worden ontwikkeld. Hierdoor blijven potentiële doorgroeikansen onbenut en blijft de praktische inzetbaarheid van veel talent onduidelijk. Dit benadrukt hoe belangrijk het wordt dat organisaties breder kijken dan diploma’s, vaste rollen en huidige functietitels. In een arbeidsmarkt die door AI sneller dan ooit verandert, verschuift de focus naar skills-based hiring en neemt de nadruk op een leven lang ontwikkelen alleen maar verder toe. 

Werkgevers die talent en hun skills actief erkennen en investeren in ontwikkeling, vergroten niet alleen de inzetbaarheid van medewerkers, maar ook hun vermogen om mee te bewegen met technologische veranderingen zoals AI en daarmee het behoud van vertrouwen in een toekomst bij de huidige werkgever.  

Ontwikkeling is aan het individu

Ondanks de urgentie voor talentontwikkeling lijkt deze in de praktijk in hoge mate bij de werknemer zelf te liggen. In de top 3 van grootste AI-gerelateerde uitdagingen ervaart 41% dat de verantwoordelijkheid voor een toekomstbestendige skillset vooral op hun eigen schouders rust. In een tijd van snelle technologische veranderingen leidt dat tot onzekerheid en het gevoel er alleen voor te staan. Van Mourik: "Bedrijven die geen duidelijke richting en structuur bieden voor het future-proof maken van je skills en eventuele bijscholing, zullen mensen gaan kwijtraken vanwege een gebrek aan perspectief. Vooral jong talent voelt zich daarin kwetsbaar.”

Het leukste werk verliezen

Hoewel AI vaak wordt gepresenteerd als middel om werk efficiënter en minder repetitief te maken, laat het onderzoek ook een ander geluid horen. Zo geeft 41% van de respondenten aan het een uitdaging te vinden dat AI juist taken overneemt die zij het liefst zelf blijven doen. “Wanneer werknemers het gevoel krijgen dat zij de regie over hun werk en ontwikkeling verliezen, raakt dat direct het vertrouwen in hun toekomst binnen een organisatie. Het is daarom cruciaal dat werkgevers - ook bij de implementatie van AI - medewerkers actief betrekken,” zegt Van Mourik. 

Juist daarom zijn voldoening uit werk, betekenisvolle taken en een gevoel van regie cruciaal om medewerkers betrokken en verbonden te houden in het AI-tijdperk. 

Over het onderzoek

Het Randstad Employer Brand Research onderzocht in januari 2026 wereldwijd – in 34 landen – de aantrekkelijkheid van bedrijven. Wereldwijd zijn ruim 160.000 respondenten en 6.400 organisaties geënquêteerd. In Nederland gaat het om meer dan 13.430 respondenten.