opinie: ‘hervorming arbeidsmarkt moet topprioriteit zijn van nieuw kabinet’

Nederland staat voor enorme uitdagingen: de energietransitie, betaalbare zorg, voldoende woningen en het borgen van onze veiligheid. Deze ambities vormen het hart van het politieke debat. Eén ding wordt vaak over het hoofd gezien: het succes van deze transities hangt af van voldoende en goed inzetbare mensen.

De formatie draait op volle toeren, waarbij wordt onderhandeld over politieke ambities. Ik ben blij dat de positieve agenda, waarmee D66 en CDA de onderhandelingen ingingen, voldoende draagvlak toont voor een brede hervorming van de arbeidsmarkt. Waar het aan ontbreekt, is een integrale aanpak. Die boodschap heb ik per brief meegegeven aan de informateur en de partijen.

De realiteit is dat de arbeidsbegroting momenteel in het rood staat. In vrijwel alle sectoren zijn tekorten: de bouw telt meer dan 30.000 vacatures, zorg en welzijn bijna 70.000. Voor de energietransitie hebben we minimaal 50.000 technici nodig en Defensie zoekt duizenden medewerkers. Zonder een sluitende arbeidsbegroting komen politieke ambities niet van de grond. Om Nederland toekomstbestendig te maken, is wendbaarheid essentieel. We moeten af van het idee dat contractzekerheid gelijkstaat aan werkzekerheid.

We moeten mensen in staat stellen zich te ontwikkelen en zich te laten omscholen om duurzaam inzetbaar te blijven. Mobiliteit en ontwikkeling moeten lonen; het huidige systeem remt de flexibiliteit die nodig is. Technologische innovatie, zoals AI en digitalisering, versnelt de behoefte aan wendbaarheid. Maar technologie levert pas echte waarde als mensen beschikken over de vaardigheden om deze effectief in te zetten.

De arbeidsbegroting staat momenteel in het rood

Investeren in bekwaamheden en duurzame loopbaanontwikkeling is geen luxe, maar noodzakelijk om de arbeidsmarkt toekomstbestendig te maken. Het rapport-Wennink laat zien dat we gericht moeten kiezen voor talent dat de benodigde economische groei en technologische relevantie mogelijk maakt. Het nieuwe kabinet staat voor een cruciale kans: kiezen voor een fundamentele hervorming van de arbeidsmarkt, gebaseerd op een langetermijnvisie en niet op kortetermijnpolitiek.

Dit betekent dat elke beleidskeuze een realistische arbeidsbegroting moet hebben: inzichtelijk maken hoeveel mensen nodig zijn, welke kennis en vaardigheden zij moeten hebben en hoe we ze daarbij ondersteunen. Tegelijkertijd moet werkzekerheid centraal staan door continu te investeren in ontwikkeling en mobiliteit.

En de productiviteit moet omhoog door technologie en slimme organisatievormen te benutten, zodat werk wordt gericht op echte waardecreatie, niet op behoud van taken die geautomatiseerd kunnen worden. De arbeidsmarktsector levert een actieve bijdrage: jaarlijks worden miljoenen in opleiding en ontwikkeling geïnvesteerd en worden leer-werktrajecten voor nieuw talent gefaciliteerd.

Maar zonder vernieuwd beleid blijven die inspanningen onvoldoende. Voor het nieuwe kabinet is dit hét moment om arbeidsmarkthervorming topprioriteit te maken. Alleen zo kunnen we de toekomstige welvaart veiligstellen, de economische slagkracht behouden en onze samenleving versterken. Een moderne, productieve en inclusieve arbeidsmarkt is geen keuze, maar een absolute noodzaak.